Các yếu tố tạo nên hương vị đặc trưng của trà shan tuyết.

Bạn đã bao giờ tự hỏi tại sao trà shan tuyết lại được yêu thích đến vậy? Hương thơm quyến rũ, vị ngọt thanh mát của trà shan tuyết là kết quả của một quá trình làm nên. Hãy cùng Tâm Việt khám phá những bí mật đằng sau hương vị độc đáo, những yếu tố tạo vị trà shan tuyết này nhé. 

Trà shan tuyết

Trà shan tuyết là gì?

Trà shan tuyết hay còn gọi là chè shan tuyết, được mệnh danh là “đệ nhất danh trà”, là loại trà có búp to màu trắng xám, dưới lá chè có phủ một lớp lông tơ, mịn trắng. 

Trà có mùi thơm dịu nhẹ, nước có màu vàng sánh, để lại dư vị thanh tao. Loại trà này thường được chế biến theo phương pháp thủ công của người dân tộc Tày, Mông, Dao chính là yếu tố tạo vị trà shan tuyết thơm ngon.

Cây chè cổ thụ shan tuyết

Nguồn gốc của trà shan tuyết

Trên đỉnh núi cao hơn 1200 mét, bao phủ bởi mây mù quanh năm, cây chè shan tuyết cổ thụ sừng sững vươn mình. Khí hậu ôn hòa và đất đai màu mỡ đã tạo nên những chiếc lá chè chất lượng cao. 

Cây chè shan tuyết thường được trồng lâu đời qua các thế hệ của người dân tộc Tày, Mông, các tỉnh Hà Giang, Bắc Kạn, Điện Biên, Lào Cai, Yên Bái là những nơi có vườn chè shan tuyết cổ thụ với tuổi thọ có thể lên đến vài trăm năm. 

Xem thêm: Thức Uống Cổ Truyền Từ Bắc Kạn: Trà Shan Tuyết Tâm Việt

Các công dụng của trà shan tuyết

Công dụng của trà shan tuyết cũng là một trong những điều mà mọi người lựa chọn tiêu dùng cũng như yêu thích. Hãy cùng điểm qua một số công dụng nổi bật của loại trà truyền thống này:

• Thải độc tố cho cơ thể: Trà Shan Tuyết chứa lượng lớn chất chống oxy hóa, đặc biệt là EGCG, giúp trung hòa các gốc tự do, bảo vệ tế bào và hỗ trợ gan thải độc tố, mang đến một cơ thể khỏe mạnh và tinh thần sảng khoái.

• Tốt cho cho người bị các bệnh về tim mạch: Trà shan tuyết chứa chất chống oxy hóa, giúp giảm cholesterol xấu, ngăn ngừa xơ vữa động mạch, từ đó giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, cũng như hỗ trợ cho người bị bệnh về tim mạch. 

• Hỗ trợ giảm cân an toàn: Trà shan tuyết có khả năng tăng cường quá trình trao đổi chất, giúp đốt cháy mỡ thừa, có tác dụng trong quá trình giảm cân. 

• Giảm căng thẳng, mệt mỏi: Hương thơm dịu nhẹ cũng như các thành phần trong trà có tác dụng thư giãn, giảm căng thẳng, giúp cải thiện giấc ngủ của người uống

• Làm đẹp da, chống lão hoá: Uống trà shan tuyết thường xuyên giúp da sáng mịn cũng như làm chậm quá trình lão hoá của làn da nhờ hàm lượng chất chống oxy hóa cao. 

Trà shan tuyết

Yếu tố tạo nên hương vị trà shan tuyết

Đằng sau hương vị đặc biệt của trà, là có sự xuất hiện của nhiều yếu tố tạo vị trà shan tuyết từ tự nhiên đến quá trình chế biến.

Đất 

Đất đóng một vai trò quan trọng trong yếu tố tạo vị trà shan tuyết. Đất chua là môi trường yêu thích của trà shan tuyết để phát triển và đất có độ pH từ 4,5 – 5,5 là điều kiện lý tưởng để cây chè phát triển tốt và tạo ra những búp trà chất lượng cao.

Thành phần khoáng, độ phì nhiêu cũng như chất hữu cơ, khoáng chất vi lượng sẽ cung cấp dinh dưỡng cho cây trà, giúp cây phát triển mạnh và là yếu tố tạo vị trà shan tuyết đặc trưng. 

Đất đạt tiêu chuẩn trồng cây chè shan tuyết

Ánh sáng

Ánh sáng mặt trời là một trong những yếu tố tạo vị trà shan huyết quan trọng không kém, là nguồn năng lượng chính giúp cây trà quang hợp phát triển. Cường độ ánh sáng mạnh sẽ kích thích cây sản sinh ra nhiều tinh dầu và các hợp chất phenolic, làm cho lá trà có hương thơm đậm đà và vị chát nhẹ so với cây trong bóng râm.

Ánh sáng mặt trời tạo điều kiện thuận lợi cho cây trà shan tuyết phát triển

Nhiệt độ

Sự chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm lớn sẽ giúp tích lũy nhiều chất dinh dưỡng trong lá trà, là yếu tố tạo vị trà shan tuyết đậm đà hơn. Nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp đều không tốt cho sự phát triển của cây và chất lượng lá trà. 

Cây trà shan tuyết thích hợp phát triển trong môi trường 20 - 25 ℃, và đất có nhiệt độ từ 10 - 25 ℃ khi đó rễ cây chè sẽ phát triển thuận lợi nhất, hấp thụ dưỡng chất tốt.

Nguồn nước

Nước là yếu tố không thể thiếu trong quá trình sinh trưởng và phát triển của cây trà sau khi đáp ứng được các yếu tố trên.

Độ ẩm đất với hàm lượng nước 80% lý tưởng kết hợp với độ ẩm không khí cao (trên 80%) tạo nên môi trường sống thuận lợi cho cây trà shan tuyết, góp phần hình thành nên những búp trà chất lượng cao cũng chính là một yếu tố tạo vị trà shan tuyết thơm ngon.

Độ cao

Theo đánh giá của các chuyên gia, cây chè shan tuyết thường mọc ở trên núi cao, thổ nhưỡng & khí hậu đặc biệt với độ cao trung bình tổng thể khoảng 1.800 mét, độ cao chung ở phía nam khoảng 1.300 đến 1.800 mét và độ cao phía bắc khoảng 1.800 đến 2.000 mét.

Trà Shan Tuyết trồng ở độ cao lớn thường có hương thơm đậm đà, vị chát nhẹ và hậu vị ngọt kéo dài - một yếu tố tạo vị trà shan tuyết quan trọng. 

Quá trình chế biến

Mỗi công đoạn trong quá trình chế biến trà shan tuyết cũng có thể dẫn đến khác nhau về hương vị cũng như chất lượng của trà. Ngoài ra, phương pháp được sử dụng để pha trà cũng là một yếu tố tạo vị trà shan huyết cũng như hương thơm của trà. 

Quy trình sản xuất trà thủ công - yếu tố tạo vị trà shan tuyết

Quy trình sản xuất, chế biến trà shan tuyết cũng là một trong những yếu tố tạo nên vị trà shan tuyết thơm ngon

Hái chè

Người dân bản địa thường đảm nhận nhiệm vụ hái chè. Cây chè shan tuyết cổ thụ với độ cao hơn 1200m, chỉ có người dân nơi đó mới thông thuộc địa hình, thành thạo leo trèo mới đáp ứng được công việc này

Việc hái chè yêu cầu người hái có kỹ thuật cao và kinh nghiệm, các búp chè phải được đảm bảo còn nguyên vẹn, không bóp chặt quá tay, tránh làm dập những búp non tươi để không ảnh hưởng đến chất lượng lá chè. 

Thời điểm hái chè quyết định lượng chất dinh dưỡng và tinh dầu có trong lá. Chè hái vào lúc sáng sớm, khi sương tan thường có hương thơm dịu nhẹ và vị ngọt thanh hơn. 

Người dân bản địa hái lá chè shan tuyết

Phơi chè

Sau khi hái, lá chè được phơi trên những chiếc mẹt tre hoặc nứa. Việc sử dụng mẹt tre giúp lá chè được thông thoáng, không bị ẩm mốc và chính là yếu tố tạo vị trà shan tuyết có hương thơm tự nhiên.

Chè nên được phơi ở nơi thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp và mưa. Nếu trời nắng gắt, người ta thường che phủ lên chè để tránh làm cháy lá.

Lá chè shan tuyết phơi trên mẹt tre

Vò chè

Khi búp chè được phơi đạt chuẩn, búp chè được đưa đi vò bằng tay hoặc bằng máy, vò nhẹ nhàng để làm xước lớp biểu bì, giúp giải phóng các chất có lợi và là yếu tố tạo vị trà shan tuyết có hương thơm đặc trưng. Cuối cùng, trà sẽ có kết cấu xốp, giòn và khô. Nếu vò quá mạnh, chè sẽ bị nát, mất đi hương thơm tự nhiên.

Ủ chè

Sau khi vò, lá chè sẽ được ủ trong điều kiện nhiệt độ và độ ẩm nhất định để các enzyme tự nhiên bên trong lá chè được hoạt động. 

Quá trình này làm thay đổi các thành phần trong lá chè, chính là yếu tố tạo vị trà shan tuyết có hương thơm đặc trưng. Tuỳ theo thời gian ủ, trà shan tuyết sẽ có hương vị khác nhau, đa dạng, từ nhẹ nhàng đến đậm đà.

Sấy chè

Sấy chè là công đoạn cuối cùng và vô cùng quan trọng trong quá trình chế biến trà Shan Tuyết. Sau khi trải qua các giai đoạn vò, ủ, lá chè đã đạt được hương vị đặc trưng, giờ đây cần được sấy khô để bảo quản và giữ nguyên hương vị đó.

Sau khi sấy, lá chè sẽ có màu xanh đậm hoặc nâu vàng tùy thuộc vào loại chè và phương pháp sấy. Chè khô có hương thơm đặc trưng, vị ngọt thanh và có thể bảo quản được lâu.

Máy sấy chè công nghiệp

Có thể khẳng định rằng, trà shan tuyết là một sản phẩm quý giá của đất trời. Yếu tố tạo vị trà shan tuyết đã có vai trò quan trọng trong việc tạo mùi thơm và hương vị đặc trưng của trà. Với những thông tin trên, hy vọng bạn sẽ có những trải nghiệm thú vị và hiểu sâu hơn về loại trà này.